“Wilt u er een tasje bij?” was tot iets meer dan een jaar geleden een heel normale vraag in een winkel. Maar sinds 1 januari 2016 is het “Gaat het zo mee?”. Nu vrijwel iedereen gewend is aan het verbod op gratis plastic tasjes, vroeg ik mij af: wat is het effect ervan nou eigenlijk?

 

 

Minder zwerfvuil, minder verspilling

Voordat het verbod op de gratis tasjes inging, gooide een Nederlander jaarlijks gemiddeld 1,5 kilo aan plastic tasjes weg. Dit zijn zo’n 230 plastic tassen – variërend van stevige tassen tot van die flinterdunne hemdtasjes – die vaak maar eenmalig gebruikt werden. Het doel van het verbod is om in 5 jaar tijd het gemiddeld aantal tassen tot maximaal 40 per persoon per jaar terug te dringen. Een vermindering van 83%. Op die manier wordt verspillen van grondstoffen voorkomen en het draagt bij aan het tegengaan van zwerfvuil.

Om te weten of het verbod effect heeft, moet je je volgens mij in elk geval deze drie dingen afvragen:

1. Hoeveel plastic tasjes zijn er minder uitgegeven?
2. In hoeverre is verspilling van grondstoffen voorkomen? Of worden er nu ineens andere type tasjes uitgedeeld (bv. van papier of jute) die ook flink milieubelastend zijn?
3. Is het aandeel plastic tasjes in het zwerfvuil verminderd?

 

Wat is er tot nu toe bekend?

Ik deed een uitgebreid rondje op het interwebs. Helaas kon ik nergens onafhankelijke cijfers vinden over het effect van het verbod. Trouw heeft in april vorig jaar wel een rondgang langs allerlei winkelketens gedaan. Hieruit bleek dat sommige winkels over een daling in uitgifte van plastic tassen van 50% spraken, terwijl andere winkels zelfs al een daling van 85% constateerden.

In Engeland is een soortgelijke maatregel genomen. Sinds oktober 2015 moeten de Britten 5p voor hun plastic tasje betalen. In het eerste halfjaar heeft dat er al toe geleid dat er 83% minder plastic tasjes werden uitgegeven. Mooi bijkomend voordeel: de betaalde tasjes leverden ruim £41,3 miljoen aan inkomsten op waarvan £29,2 miljoen aan goede doelen werd gedoneerd.

Dit zijn natuurlijk al heel positieve geluiden. Maar beiden gaan ze vooral over de eerste vraag; hoeveel plastic tasjes zijn er minder uitgegeven? Over het effect op verspilling van grondstoffen en op het aandeel plastic tasjes in zwerfvuil kan ik helaas niets vinden.

 

effect verbod gratis plastic tasjes _2

© Plastic Soup Foundation

 

Keuringsdienst van waarde spelen

Het interwebs bood dus geen uitkomst. Daarom besloot ik de stoute schoenen aan te trekken. Ik mailde de Rijksoverheid:


Goedemiddag. Graag wil ik wat meer weten over de effecten van het verbod op gratis plastic tasjes dat begin 2016 is ingevoerd. Is er bijvoorbeeld een daling te zien in de uitgifte van het aantal plastic tassen, en zoja, hoe groot is die daling? Zijn er berekeningen over de besparing in grondstoffen die hiervoor gebruikt zijn?

Ik ben op jullie website wel de resultaten van een peiling tegengekomen om bekendheid en acceptatie van deze maatregel onder Nederlanders in kaart te brengen. Maar dit gaat om gepercipieerd gedrag op basis van zelfrapportage. Ik hoop wat meer cijfermatig inzicht te kunnen krijgen over de werkelijke effecten. Kunnen jullie mij hier aan helpen?

Het duurde even voordat ik antwoord kreeg. Blijkbaar had ik een ingewikkelde vraag gesteld, want mijn mail werd van afdeling naar afdeling gestuurd. Maar uiteindelijk kreeg ik een bericht terug:


Door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is recent aan een onderzoeksbureau gevraagd om de effecten van het verbod te evalueren. Doel is om inzicht te krijgen in de mate waarin de afgifte van plastic tasjes verschilt ten opzichte van de periode voorafgaand aan de invoering van de maatregel. De resultaten hopen we  in het eerste kwartaal van 2017 bekend te kunnen maken.

Daarnaast zal als onderdeel van de evaluatie van de Raamovereenkomst Verpakkingen medio 2017 gekeken worden naar het bereikte milieuresultaat van de maatregel. Met deze onderzoeken zal een meer cijfermatig inzicht worden verschaft.

Overigens blijkt uit cijfers van Rijkswaterstaat al dat een daling plaatsvindt in het aantal plastic tasjes in het zwerfafval; een daling van ongeveer 34 procent in het 2e en 3e kwartaal van 2016 ten opzichte van 2015.

Ha! Het klopte dus dat er nog geen onderzoeksresultaten naar het effect van de maatregel zijn. Maar mooier nog: er is wel al een vermindering van het aantal plastic tasjes in het zwerfvuil te zien. Dat is goed nieuws!

Over een paar maanden komen er als het goed is meer resultaten naar buiten. Ik ben alvast erg benieuwd. En ik zal jullie uiteraard op de hoogte houden!

 

8 thoughts on “Wat is het effect van het verbod op gratis plastic tasjes?”

  1. Bedankt voor je tijd en moeite die je hier in hebt gestoken. Ik ben zeker benieuwd naar de resultaten! In mijn ogen is het sowieso een goede maatregel, een stuk minder plastic in de wereld is alleen maar fijn.

  2. Het rapport waar je het over had is ondertussen uit, en ik vind er nu niet bepaald veel cijfers in die de meningen van de onderzoekers (en mogelijk ook de overheid) ondersteunen.

    Ik kwam op deze site uit omdat ik persoonlijk nog steeds baal van de betaalde tasjes. Ik heb hier nogal het gevoel bij dat ik gepakt wordt omdat anderen niet fatsoenlijk met hun plastic tasjes om kunnen gaan. Bij mij gingen de plastic tasjes altijd als vuilniszak in de kleine prullenbakken, geen verspilling dus. Nu moet ik ze los in de winkel kopen en zo nu en dan loop ik met een arm vol spullen naar huis.

    Ik vraag me toch ook wel af of er geen bias in zit: degenen die in de winkel zonder na te denken: ‘ja doe maar een plastic tasje hoor!’ roepen zijn volgens mij ook eerder degenen die deze daarna zonder te denken op straat gooien.

    Als laatste ben ik ook wel benieuwd naar verspilling ‘buiten’ de tas. Het zal niet de eerste keer zijn dat een plastic tasje vol fruit scheurt waardoor het fruit over straat rolt. Of denk aan een brood wat je ‘los’ of in een ‘vieze’ tas mee neemt: bederft dat niet sneller? Komt er door deze maatregel minder ‘lading’ ongeschonden thuis aan?

    Iemand hier nog een idee waar er meer informatie te vinden is hierover?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *