Eerder berichtte ik al over de Zwerfinator. De man die zich tot doel heeft gesteld om zwerfafval de wereld uit te helpen. Vorig jaar ging hij de 1-100-200 challenge aan: in zijn ééntje heeft hij 100 dagen achter elkaar minimaal 200 stuks zwerfafval per dag geraapt. Elk stuk zwerfafval heeft hij geregistreerd om zo te kunnen analyseren wat er nou eigenlijk precies allemaal weggegooid wordt. Halverwege december rondde hij zijn challenge af en de eerste resultaten heeft hij nu naar buiten gebracht.

In totaal heeft de Zwerfinator in 200 dagen:

  • 110 kilometer gelopen
  • waarbij hij 26.837 stuks zwerfafval heeft geraapt
  • die samen goed waren voor een totaal van 286 kilo vuil
  • drankverpakkingen waren verantwoordelijk voor 48% van dit gewicht

Vooral dat laatste percentage vond ik indrukwekkend. De helft van het gewicht van zwerfafval wordt veroorzaakt door drankverpakkingen als blikjes, plastic PET-flessen en glas zonder statiegeld. Het is natuurlijk de vraag of de Purmerendse vervuilers (want dat was het raapgebied van de Zwerfinator) representatief zijn voor de rest van Nederland. Maar het illustreert wel de rol die drankverpakkingen spelen in zwerfafval, terwijl dat toch simpel opgelost zou kunnen worden. Met statiegeld. Dus dook ik eens in het de discussie rondom statiegeld op kleine flesjes en blik: hoe zit dat nou eigenlijk?

 

statiegeld op kleine flesjes _3

 

Statiegeld op kleine flesjes en blikken

Er zijn steeds meer Europese landen waar statiegeld op blik en kleine plastic PET-flessen de normaalste zaak van de wereld is. Sinds 2003 zit er bijvoorbeeld statiegeld op dit soort verpakkingen in Duitsland. Denemarken voerde statiegeld op kleine drankverpakkingen in 2002 in. Hoewel het daar voor blik gold als een winst voor de markt ten opzichte van het milieu, aangezien in de 20 jaar ervoor zelfs een verbod op blik als drankverpakking van kracht was. Ook in grote delen van de VS is er een statiegeldsysteem voor kleine drankverpakkingen. Daar is gebleken dat deze invoering van statiegeld heeft gezorgd voor het retourneren van ruim 80% van de flesjes. En dat leverde een vermindering van de totale hoeveelheid zwerfafval van meer dan een derde. Het werkt dus als een malle tegen zwerfafval, zo’n statiegeldsysteem

Maar waarom hebben we dat dan niet in Nederland? Aan het publiek ligt het niet: een ruime meerderheid van de Nederlanders is voor de uitbreiding van het statiegeldsysteem naar kleine plastic verpakkingen en blik. Ook op gemeentelijk niveau is er de wens om het systeem uit te breiden: meer dan 90% van de gemeentes staat hierachter.

Dus er is iets anders aan de hand: een enorme lobby vanuit de frisdrankindustrie en het supermarktwezen. Die eerste wil zich niet laten beperken in hun ‘verpakkingsvrijheid’ (verpakking is immers een belangrijk marketinginstrument, ach ja, deal with it). Die tweede roept dat het systeem teveel kost (maar dat is moeilijk hard te maken bij gebrek aan betrouwbaar onderzoek). Sterker nog: in 2014 leek het er zelfs op dat statiegeld van grote flessen afgeschaft zou worden. Gelukkig is daar uiteindelijk een stokje voor gestoken.

Maar goed, als ik dit allemaal zo bezie, lijkt het er dus op neer te komen dat de lobbyisten Den Haag goed onder de duim hebben en dat keuzes in deze kwestie meer gemaakt worden op basis van bedrijfsbelangen dan op basis van rationele cijfers en milieubelang.

 

statiegeld op kleine flesjes _2

 

Een alternatief: het retourpremie systeem

Een doorbraak in deze discussie, die al zo’n jaar of 15 duurt, is dat er vanuit Den Haag eindelijk een onderzoek is aangekondigd naar de kosten en de effectiviteit van statiegeld op kleine flesjes en blikken. De resultaten daarvan moeten eind dit jaar bekend zijn.

In de tussentijd zijn er pilots gaande met het zogenaamde retourpremie systeem. Een idee van de PvdA. In tegenstelling tot statiegeld, betaal je bij aanschaf niet extra voor de verpakking. Wel kun je gebruikte verpakkingen inleveren tegen een financiële beloning. Je kunt dit als plaatsvervanger voor het statiegeldsysteem zien, maar ook als mooie aanvulling. Eind dit jaar worden ook resultaten verwacht van de effectiviteit van de pilots met deze retourpremie. Die kunnen dan mooi vergeleken worden met het statiegeld onderzoek om te bepalen wat het beste te nemen pad is. Hoewel het natuurlijk nog maar de vraag is wat er uiteindelijk mee gedaan wordt, dat is ook weer afhankelijk van de uitslag van de komende verkiezingen.

Er zijn ondernemers die niet willen wachten op de besluitvorming in Den Haag. Die nemen het heft in eigen handen. Zoals supermarkteigenaar Jan ter Wengel uit Boekelo. Hij heeft op eigen houtje het eerste emballageapparaat aangeschaft waar een extra inleverunit voor kleine flessen of blikken in zit. Gewoon, omdat hij vindt dat dat valt binnen de maatschappelijke verantwoordelijkheid die hij heeft. Ik zeg: hulde daarvoor!

 

Zelf iets doen?

Hoewel opinieonderzoek al uitgewezen heeft dat het aan de Nederlandse burgers niet zal liggen, is het altijd goed om meer van je te laten horen. Dat dacht ook Merijn Tinga – beter bekend als de Plastic Soup Surfer. Hij is een burgerinitiatief gestart om de Tweede Kamer te vragen statiegeld op kleine PET-flessen te heffen. Onder het motto: eenmalig is schandalig.

Ben je het daar mee eens? Teken de petitie hier!

 

statiegeld op kleine flesjes _1

8 thoughts on “Statiegeld op kleine flesjes: hoe zit dat nou eigenlijk?”

  1. Ah, over hem had ik inderdaad ook gelezen. Zo bijzonder hoe deze man zich inzet!
    Ik hoop dat de statiegeld tax erdoor komt. Het zou al veel rommel schelen.

  2. Nooit geweten dat blikjes zo’n impact hadden. Nu moet ik eerlijk zeggen dat ik zelf bijna nooit frisdrank oid koop. Ik ben nu wel geïnspireerd om een écht goed waterflesje te kopen, want een flesje water koop ik nog weleens.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *