Vorige week schreef ik over BrouwBrood en maakte daarbij de opmerking dat het een sterk staaltje circulair ondernemen was. Nu roept de snelle marketeer in mij wel vaker toffe termen zonder precies te weten wat het inhoudt. Maar de onderzoeker in mij tikt me dan meteen op de schouder en vraagt om wat meer achtergrondinformatie. Dus ging ik op zoek: wat is circulaire economie nu precies?

 

Net als in de natuur

Er is best slim nagedacht over onze wereld. Althans, in elk geval door de natuur. En door Elton John natuurlijk, die in de Lion King al The circle of life bezong. Een voorbeeld: rups eet plantje, vogel eet rups, vos eet vogel, vos is oud en valt dood neer op de grond, bacteriën verteren vos en maken zo vruchtbare grond, nieuw plantje kan groeien. Zo, we zijn rond!

Daar zouden wij mensen een hoop van kunnen leren. Maar in plaats daarvan is onze economie vooral lineair ingericht. We winnen grondstoffen in, maken daar een product van, we gebruiken het product en als het kapot is, vernietigen we het en zijn de grondstoffen verloren. Niks rond, gewoon rechtlijnig. Sterker nog, kwaadwillende producenten zorgen er zelfs voor dat een product een kortere levensduur heeft, zodat je zo snel mogelijk een nieuwe moet kopen en zij dus meer geld kunnen verdienen.

Circulaire economie gaat er vanuit dat we heel ons economische systeem herzien. Het zet in op 1) maximalisatie van de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en op 2) minimalisatie van waardevernietiging. Dit kan met twee soorten kringlopen: de biologische en de technische. Een biologische kringloop zorgt ervoor dat de grondstoffen die in een product gebruikt zijn, aan het einde van de levensduur van het product veilig kunnen terugvloeien in de natuur. Geen gifstoffen, geen niet-afbreekbare materialen, dat soort dingen. De technische kringloop heeft als uitgangspunt dat producten of onderdelen zo worden ontworpen dat ze op kwalitatief hoogwaardige wijze opnieuw gebruikt kunnen worden.

 

circulaire economie hout

 

Ah, het is gewoon een hip woord voor recyclen dus!

Niet helemaal. Hoewel recyclen een stuk beter is dan meteen weggooien – je verlengt de levensduur van een product – verdwijnen met recyclen de grondstoffen uiteindelijk alsnog in de afvalverwerking. Circulair denken houdt in dat de hele keten onder de loep wordt genomen en alle partijen daarbinnen samen gaan werken om de waarde van alle grondstoffen te behouden of zelfs te vergroten.

Neem een winterjas als voorbeeld. Het kan zijn dat jij een nieuwe jas wilt hebben, maar dat je oude nog best ok is. Je kunt ‘m dan recyclen door de jas naar een kledingbak of kringloopwinkel te brengen. Iemand anders kan er dan nog plezier van hebben. Totdat hij echt kapot is, er scheuren in zitten en hij niet meer warm genoeg is om iemand de winter door te helpen. Dan belandt de jas alsnog bij het vuil en worden alle grondstoffen die in de jas zitten verbrand. Op zich al een stuk beter dan direct naar het vuil, maar er gaan nog steeds kostbare grondstoffen verloren.

In een circulaire economie wordt er echter al vanaf het begin van de productie nagedacht over hoe alle grondstoffen tot in lengte van dagen kunnen worden hergebruikt. Je jas zou – na zijn tweede vintage leven – ontmanteld kunnen worden zodat alle katoenvezels verwerkt kunnen worden in een nieuwe jas. Dat scheelt een hoop energie en water dat nodig is voor het verbouwen van katoen.

 circulaire economie licht

 

Een heel nieuw systeem

Het oneindig gebruiken van grondstoffen klinkt natuurlijk in theorie heel mooi, maar heeft in de praktijk nog een hoop haken en ogen. Waar kun je je jas bijvoorbeeld inleveren en wat wordt daar aan verdiend? Op je jas zitten daarnaast knopen en een rits. En er is misschien wel elastane in het katoen verweven om ‘m rekbaarheid te geven. Hoe kun je al deze materialen efficiënt scheiden en hoe kan je er uiteindelijk weer zuivere, sterke katoen van spinnen? Om de kosten te besparen kun je alles naar lagelonenlanden sturen, maar zulk vervoer is dan weer een waanzinnige belasting op het milieu. Om nog maar te zwijgen over zicht op humane arbeidsomstandigheden daar.

Een circulaire economie vraagt dus om heel wat technische en sociale innovaties. Het vraagt om uitvinders die aan de slag gaan om grondstofscheiding schaalbaar en betaalbaar te maken. En om producenten en winkels die bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor de hele productieketen. We moeten misschien wel leren in heel andere businessmodellen te denken. Een mooi voorbeeld is dat je geen ‘lamp’ meer koopt, maar ‘licht’. Het gaat dus nogal wat voeten in aarde hebben om ons economische systeem om te gooien. Maar het is zeker niet onmogelijk. En niet te vergeten: vooral heel wenselijk.

 

 

6 thoughts on “Wat is circulaire economie?”

  1. Gaaf, weer, ook dat van die verlichte architect. Komt er nog een kerstspecial over boomkeuze, verlichting en de invloed van het branden van kaarsen op van alles? Lijkt mij serieus wel interessant (…)

    1. Dank je wel! Dat over zo’n kerstspecial is serieus ook al in mij opgekomen. Maar ik ben nog een beetje bang om dat uit te zoeken, want ik vind kerstbomen zo leuk en de kans is best wel groot dat het natuurlijk niet zo duurzaam is :). Hoe dan ook, struisvogelpolitiek is waarschijnlijk niet de beste oplossing, dus ik denk dat ik er toch maar aan moet…

      1. Echt goed uitgelegd! Kort en krachtig. Ennuh van die kerstboom, is terugplanten niet een redelijke optie? Je hebt tegenwoordig ook leenbomen, geef je ze daarna weer terug aan het bos!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *