Aanstaande zaterdagnacht is het weer zover. De klok gaat een uur vooruit, het wordt zomertijd. Dat is mooi, want ik vind het ook hoog tijd voor zomer. En natuurlijk helemaal fijn als je dan een uurtje langer van de zon kunt genieten. Maar wist je dat zomertijd ooit ingevoerd is als energiebesparingsmaatregel?

 

 

Wie heeft dat eigenlijk bedacht, die zomertijd?

We hebben het wel altijd over zomer- en wintertijd, maar eigenlijk is alleen de zomertijd een aanpassing. Wintertijd is onze “echte” tijd. Best gek eigenlijk dat we nu dus maar 5 maanden per jaar op “echte tijd” leven en 7 maanden per jaar op zomertijd. Wie heeft dat bedacht?

Bijna 250 jaar geleden gingen voor het eerst stemmen op om beter gebruik te maken van de zon die in de zomer al ’s ochtends vroeg schijnt. In 1784 schreef de Amerikaanse Benjamin Franklin een satirisch artikel over hoe er effectiever gebruik kon worden gemaakt van daglicht. Hij vond dat mensen een hoop kaarsen (ja, dat was toen natuurlijk de voornaamste bron van verlichting) en dus geld konden besparen door in de zomer een uurtje eerder te gaan leven. Daar is toen verder niets mee gedaan.

In 1908 schreef de Brit William Willet het eerste serieuze plan voor zomertijd. In zijn brochure ‘The waste of daylight’ betoogde hij om in de lente op vier opeenvolgende zondagen de klok steeds 20 minuten vooruit te zetten. 80 minuten in totaal dus. In de herfst kon dit met hetzelfde tempo dan weer teruggedraaid worden. Hoewel men dat een interessant plan vond, is er ook toen niks mee gedaan.

 

Crisis!

Eigenlijk werd er pas echt invulling aan de ideeën over zomertijd gegeven toen de nood hoog was: in de Eerste Wereldoorlog. Oorlog voeren was duur. Daarom bedachten de Duitsers dat het wel zo voordelig was als je langer van het daglicht gebruik kon maken. Dan kon je besparen op kolen. Nederland volgde dit voorbeeld. Toen de oorlog was afgelopen, werd de zomertijd ook weer afgeschaft. Tot aan de Tweede Wereldoorlog. Op bevel van de Duitsers werd de zomertijd opnieuw ingevoerd. Ditmaal werd de klok 1 uur en 40 minuten vooruit gezet. Dan liep de klok in Nederland gelijk aan die in Duitsland. Ook na deze oorlog werd de zomertijd weer afgeschaft.

Pas in de jaren ’70 van de vorige eeuw is de zomertijd ingevoerd zoals wij die nu kennen. Er was een oliecrisis gaande en het werd ineens weer relevant om energie te besparen. Veel landen, waaronder  Nederland in 1977, besloten toen om weer met zomer- en wintertijd te gaan werken. Inmiddels zijn er ongeveer 70 landen die zomer- en wintertijd hanteren. Er zijn ook landen die het systeem alweer hebben afgeschaft. Op het kaartje hieronder zie je welke landen allemaal zomer- en wintertijd hebben of hebben gehad. Stiekem vind ik het best wel apart dat er ook flink wat landen rondom de evenaar zomertijd hebben gehanteerd. Daar wordt het immers altijd rond dezelfde tijd licht en weer donker. Maar goed, daar zijn weer andere redenen voor geweest 😉.

 

wat is het effect van de zomertijd

© Wikipedia

 

En? Bespaart die aanpassing ook echt energie?

De reden voor zomertijd is dus duidelijk. Het moet een energiebesparing opleveren. Maar wat is het effect van de zomertijd daadwerkelijk? De grap is dat daar de meningen best wel verdeeld over zijn. Er zijn schattingen dat het een elektriciteitsbesparing van zo’n 0,5% oplevert. Dat komt dan doordat er minder elektriciteit voor verlichting wordt verbruikt. Dat zou op zich een mooie winst zijn. Maar er zijn evenzoveel schattingen die aangeven dat het geen vermindering in elektriciteitsgebruik oplevert. Of dat het netto zelfs slechter is voor het milieu omdat het gasgebruik wel omhooggaat, doordat ’s ochtends bijvoorbeeld de verwarming dan wordt aangezet.

De Europese Unie heeft in 2007 een analyse gedaan waarbij onderzoeksresultaten uit verschillende landen in kaart zijn gebracht. In Frankrijk en Bulgarije wordt een besparing van ongeveer 0,01% gerapporteerd. Slovenië en Letland hebben vergelijkbare studies uitgevoerd en daar blijkt dat het helemaal niets uitmaakt. Er waren ook studies gedaan naar de effecten op toerisme, verkeer en gezondheid. Maar deze waren allemaal zo klein, dat ze niet representatief zijn.

De conclusie van dit rapport was dan ook:

De zomertijd maakt het gemakkelijker om ’s avonds hobby’s te beoefenen en leidt tot een zekere mate van energiebesparing, maar heeft voor het overige weinig gevolgen.

Ik moest wel een beetje grinniken om deze conclusie. Tjonge, wat ben ik opgelucht dat de zomertijd het makkelijker maakt om hobby’s te beoefenen 🙂 .

 

 

Heeft het nog andere effecten?

Ja, dus! En dan eigenlijk niet persé in de positieve zin. Het schijnt bijvoorbeeld dat dieren er extreem veel last van hebben. In de veeteelt levert dit problemen op. Een koe gaat bijvoorbeeld echt niet een uur later opstaan of krijgt niet ineens pas een uur later honger.

En dan hebben we natuurlijk nog ons menselijk ritme. Een grote studie van de Rijksuniversiteit Groningen toonde aan dat de invoering de zomertijd ervoor zorgt dat onze biologische klok helemaal in de war raakt. En dat deze eigenlijk pas weer tot rust komt op het moment dat de wintertijd weer wordt ingevoerd. Tijdens de wintertijd loopt ons interne ritme ongeveer gelijk met het dag/nachtritme. In de zomertijd past je biologische klok zich hier niet op aan. Dat levert bijvoorbeeld veel slaapproblemen op. Vooral avondmensen schijnen hier last van te hebben. En slaap is weer ontzettend belangrijk voor je algehele gezondheid.

Toch zijn de meeste Europese landen voor behoud van de huidige regeling. België is ook voorstander, maar heeft als alternatief dat we altijd zomertijd aanhouden (dan zouden we dus gewoon de “echte tijd” opnieuw definiëren). En ‘wij, burgers’? Het maakt ons allemaal niet zo uit. Sommige mensen vinden het vervelend, sommige mensen vinden het fijn. Maar we houden vooral niet van verandering, dus om de hele regel overboord te gooien zal toch wel weer op weerstand stuiten.

 

 

Willen we meer of minder onderzoek?

Wat ik vooral bijzonder vind aan dit hele verhaal is dat er bizar weinig onderzoek gedaan is naar de effecten van de zomertijd. Het is toch gek dat er een regeling is ingesteld met de ambitie energie en geld te besparen, maar dat er dan niet fatsoenlijk in kaart gebracht wordt of het inderdaad een positieve impact heeft op het milieu? Zeker aangezien diezelfde regeling zoveel impact heeft op de biologische klok van mensen en dieren. Dat laatste zou volgens mij prima te verantwoorden zijn als het inderdaad een massive positief effect op energieverbruik zou hebben. Maar als dat discutabel is, vraag je je toch een beetje af waarom we dit allemaal doen.

Alhoewel, mij hoor je niet klagen hoor. Een uur langer licht in de avond. En ik ben een avondmens pur sang.

 

 

14 thoughts on “Wat is het effect van de zomertijd?”

  1. Geinig dit. Ik had al eens zoiets gehoord, maar leuk dat je het uitgezocht hebt. Van mij mag het wel afgeschaft worden. Nu is het inderdaad wel lekker als het ’s avonds langer licht blijft, maar midden in de zomer moet ik al naar bed terwijl het nog licht is en ik nog niet moe ben. Welke verandering zouden mensen eigenlijk lastiger vinden: het steeds verzetten van de klok of het afschaffen van de zomertijd? 😉

    1. Ga je dan niet een uurtje langer je hobby beoefenen in plaats van slapen ;)? Ik denk trouwens dat als mensen actief redeneren de meningen heel erg verdeeld zijn over wel of niet afschaffen. Maar dat onbewust iedereen er toch wel blij mee zou zijn. Maar ja, dat is mijn mening, ik heb er natuurlijk ook geen onderzoek naar gedaan ;).

  2. Van mij mag het worden afgeschaft!
    De kinderen hebben altijd grote moeite om te moeten wennen aan het nieuwe ritme, en op zomeravonden op tijd naar bed gaan is een ramp. Weinig hobby-en dus 😉

    1. Kinderen, ouderen en dieren schijnen er ook echt de grootste moeite mee te hebben. Die varen natuurlijk veel meer op hun biologische klok dan op wat de tijd zegt. Niet zo gek dus dat jouw kids daar zoveel last van hebben!

  3. haha, dochter – aangaande die hobby’s dacht ik vermoedelijk precies hetzelfde – voor de rest blijft het voor mij een mindfuck – want wordt het dit weekend nu een uur later vroeg, of een uur vroeger laat?

  4. Zo leuk dat je hier een artikel over schrijft! Ik ben niet echt een voorstanders van de klok steeds verzetten. Ik merk dat ik er echt heel lang aan moet wennen. Wel fijn dat ik nu eindelijk tijd heb voor al mijn hobby’s hahah.

    1. Dank je wel :)! Ik moet zeggen dat ik het uurtje slaap minder van vannacht nu al voel, maar ik kan me nu al verheugen op al die tijd die ik aan m’n hobby kan besteden, haha.

  5. Leuk geschreven en interessante materie! Ik vind de zomertijd voor foto’s een uitkomst, maar met eten op naar bed gaan ben ik toch wel altijd een weekje de weg kwijt. En aangezien het ook niet echt bespaard zie ik er het nut toch nog niet helemaal van in.. In Engeland wouden ze / of doen ze dacht ik zelf aan 2 uur zomertijd zodat de toeristen langer buiten blijven, bizar toch!

  6. Poeh ja ik vond dat uurtje vooruit ook maar heftig vanochtend. Ik kwam gister avond niet in slaap, en vanochtend kwam ik amper mijn bed uit. En daarnaast voelde ik me ook bestolen van een uur weekend:p

    Maar ik vind het uurtje langer licht eigenlijk wel fijn!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *