Wist je dat er wel 10.000 liter water gemoeid is met de productie van één spijkerbroek? Daar kun je 200 dagen vorstelijk van douchen. En wist je dat je voor een retourtje Amsterdam – Bali zo’n 1500 (!) bomen per passagier moet planten om de CO2-uitstoot te compenseren? Als je bedenkt dat er gemiddeld 350 mensen in dat vliegtuig kunnen, zijn dat 525.000 bomen. Voor één retourvlucht.

 

Onze impact is verplaatst

Nog iets waar ik steil van achterover sloeg: De 16 grootste zeeschepen die onze spullen vervoeren stoten evenveel zwavel uit als alle auto’s in de wereld bij elkaar. En er zijn natuurlijk heel wat meer dan 16 van die schepen…

Deze – en veel meer – duizelingwekkende feitjes komen uit het boek De Verborgen Impact van Babette Porcelijn. Een paar weken geleden gaf deze dame een presentatie en wat ze vertelde intrigeerde me zo dat ik direct het boek kocht en erin dook. In het boek wordt in heldere taal en (niet onbelangrijk) visueel aantrekkelijk uiteengezet waar en hoe ons westerse consumptiepatroon het meest vervuilt. Het is opgedeeld in drie delen: Wat is onze impact? Wat zijn de gevolgen van die impact? En hoe kunnen we het oplossen?

Eigenlijk komt het er op neer dat we onze impact en vervuiling verplaatst hebben. Wij denken hier schoner bezig te zijn doordat rokende fabrieksschoorstenen steeds meer uit het landschap verdwijnen. Maar al onze spullen en kleding worden natuurlijk wel ergens gemaakt. Die productie heeft ontzettend veel impact op ons ecosysteem. Alleen realiseren we ons dat steeds minder, omdat dit buiten ons zicht in lagelonenlanden wordt gedaan. Wanneer je alleen al naar ons energieverbruik kijkt, is het deel waarvan we ons bewust zijn dat we het gebruiken (benzine, gas, elektriciteit) slechts 15% van het totaal. De rest is ‘verborgen’ in producten, voedsel, bouw, transport en in verliezen bij de productie van energie zelf.

 

verborgen impact _1 

Een keten aan impact

Wat ik zo goed vind aan De Verborgen Impact is dat er van een aantal producten ketenanalyses gemaakt zijn. Daarmee wordt heel concreet zichtbaar wat precies de impact is van bijvoorbeeld de productie van een spijkerbroek, laptop of auto. Ook eten wordt onder de loep genomen. Zo bekijkt Babette Porcelijn wat er allemaal meespeelt in de keten van rundvlees.

Bij rundvlees blijkt dat de grootste impact aan het begin zit: in de productie van veevoer. Zowel wat betreft CO2-uitstoot als watergebruik. Voor het verbouwen van veevoer wordt bijvoorbeeld veel (schaars, zoet) water gebruikt. Er zit 15.000 liter water verborgen in 1 kilo rundvlees. Rundvlees heeft daarbij een ontzettend laag rendement: 100 kilo graan levert slechts 3 kilo vlees op. Maar voor het verbouwen van al dat graan of van soja is wel veel landbouwgrond nodig. Dit speelt weer een grootschalige rol in ontbossing van het Amazonegebied. Ook de impact van de verdere keten van verwerking, verpakking, transport, verkoop en (thuis)bereiding is in kaart gebracht. Superinteressant om op die manier naar producten te kijken die wij rijke westerlingen als zo gewoon beschouwen.

 

verborgen impact _2

 

Verspilde moeite

Misschien heel naïef, maar het werd mij voor het eerst heel duidelijk wat er nu precies zo slecht is aan het verspillen van voedsel en aan het vervangen van spullen die stiekem nog best wel goed zijn. Onze spullen en ons eten bevatten zoveel meer grondstoffen, watergebruik en vervuiling door energie en transport dan we ons realiseren. Als je iets weggooit, gooi je niet zomaar een krop sla of een kussensloop weg, maar je zorgt ervoor dat de impact van de hele productieketen voor niets is geweest.

Zeker elektrische apparaten worden nog wel eens vervangen onder het mom ‘een nieuwe is energiezuiniger’. Maar de energie die het apparaat verbruikt, valt by far in het niet bij de energie die het kost om een nieuw apparaat te maken. Dus het duurt ontzettend lang voordat je echt energie gaat besparen. Dat geldt ook voor wanneer iets kapot gaat. Het is tientallen keren duurzamer om het te laten repareren (als dat nog kan) dan om het te vervangen door een nieuwe. Zo gaat de batterij van mijn telefoon steeds korter mee. Waar ik eerder gedacht zou hebben: “ach, na 2,5 jaar mag ik best een nieuwe” wil ik nu veel liever uitzoeken of ik de batterij kan laten vervangen.

 

verborgen impact _3

 

In de spiegel durven kijken

Tijdens het lezen bekroop me toch een ongemakkelijk gevoel. Zeker als je kijkt naar de impact top 10 die gemaakt is voor De Verborgen Impact. Hier blijken vooral spullen, vlees en vervoer grote boosdoeners. Aan de ene kant bevestigde het mij in een aantal keuzes die ik de afgelopen tijd gemaakt heb. Bijvoorbeeld om een stuk minder vlees te eten. Sinds een halfjaar eet ik hoofdzakelijk vegetarisch. In principe bereid ik thuis nooit meer vlees. Maar als ik bij anderen eet, wil ik hen niet ‘tot last zijn’ (zo voelt dat althans) met mijn dieetvoorkeur. En ook als ik uit eten ga, ‘gun’ ik mezelf vaak nog wel een stukje bief of een visje. Eigenlijk zou ik daar natuurlijk mee moeten stoppen.

Nog lastiger: de kwestie vakanties. Natuurlijk wist ik dat vliegen ontzettend slecht voor het milieu is. Maar dat het zóveel impact heeft, heb ik me eerlijk gezegd niet gerealiseerd. Wil je dus echt zoden aan de dijk zetten en je leven duurzamer inrichten, dan is de enige logische zet om niet meer het vliegtuig te pakken. Er is alleen nog zoveel dat ik wil zien van de wereld! En dat is natuurlijk een vreselijk egoïstische reden, maar ben ik er echt klaar voor om die dromen op te geven?

Over sommige dingen moet ik dus nog echt een interne strijd voeren. Gelukkig zijn er ook nog heel veel andere dingen waar ik wel meteen aan de slag kan. Ik vind het bijvoorbeeld superleuk om uit te zoeken hoe ik – naast vegetarisch – mijn eetpatroon nog duurzamer kan maken. Hoe ik kan consuminderen. En hoe ik langer met de spullen kan doen die ik al heb. Genoeg uitdagingen dus!

 

 

 

 

 

5 thoughts on “De Verborgen Impact”

  1. Klinkt als een goed boek! En volgens mij ben jij al hartstikke goed bezig. Ik eet zelf zoveel mogelijk vegan maar altijd vegetarisch. Helemaal vegan vind ik toch nog wel lastig hoewel dat ook weer beter is. Nouja, het kan eigenlijk altijd beter haha. Dit boek gaat op mijn lijstje 🙂

    1. Ja, vond het echt een eye-opener! Ben heel anders naar bepaalde dingen gaan kijken. Natuurlijk probeer ik zuinig te doen met water en stroom, maar het heeft pas ècht impact als ik gewoon langer met m’n spullen doe en niet zoveel nieuws koop. En duurzame keuzes maak in m’n eetpatroon. Wat is voor jou de drempel om helemaal vegan te gaan?

      1. Hmm meerdere dingen. Ik ken niemand in mijn omgeving die vegetarisch eet laat staan vegan. Het voelt dus nu al een beetje alsof ik de lastige / moeilijke ben. En ik woon op een plek waar vegan eten niet zo bekend is haha.

        1. Dat lastige / moeilijke herken ik wel, dat heb ik al met vega in mijn omgeving. Gelukkig wordt dat al steeds meer algemeen geaccepteerd. Maar ze zijn dus niet zo vegan-minded in het oosten des lands ;)?

          1. Ja misschien zijn het ook wel excuses hoor want IEMAND moet natuurlijk beginnen. Vegetarisch heeft m’n omgeving geaccepteerd maar veganisme is dan te gek voor woorden haha. Ik woon in Zwolle en er zijn wel een paar plekjes waar het kan maar dan kom je wel op de eeuwige hummus uit. Dus als je een keer wilt lunchen is dat zo stom ):

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *